Chᴜyệɴ lạ ít ai biếᴛ: Việt Naᴍ ᴛừɴg pháᴛ hàɴh ᴛờ ᴛiềɴ ᴍệɴh giá 30 đồɴɢ

Có lẽ ít người biết rằng, Việt Nam đã từng phát hành tờ tiền “đ.ộc nhất vô nhị” – tờ tiền với mệnh giá 30 đồng. 

Những tờ tiền 30 đồng đầu tiên trong lịch sử Việt Nam

Từ năm 1981 đến năm 1985, nước Việt Nam xuất hiện một tờ tiền “đ.ộc nhất vô nhị”, có mệnh giá 30 đồng.

Tờ tiền giấy 30 đồng xuất hiện lần đầu vào năm 1981. Từ khi được phát hành, tờ tiền đã cho thấy nhiều sự bất tiện, bởi người dân muốn dùng 100 đồng thì cần 3 tờ 30 đồng và 1 tờ 10 đồng, nhưng lại không xếp được thành tập tiền bằng nhau vì tờ 30 đồng và 10 đồng có kích thước khác nhau.

Tờ tiền năm 1981, mặt trước là Quốc huy và Bác Hồ, mặt sau là bến cảng Nhà Rồng

Thế nhưng, năm 1985, mặc cho nhiều người lên tiếng vì nhược điểm của tờ tiền “đặc biệt”, tờ 30 đồng tiếp tục được Ngân hàng Nhà nước phát hành với mẫu mã khác. Theo Giám đốc Ngân hàng Nhà nước lúc đó là ông Nguyễn Duy Gia thì việc tiêu tiền 30 đồng đã quen, những ai muốn cặp tròn thì có thể dùng loại 20 đồng, 30 đồng, 50 đồng để xếp cho dễ.


Đồng tiền năm 1985, mặt sau là chợ Bến Thành

Ý nghĩa đằng sau tờ tiền 30 đồng

Thời kì ấy, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (tương đương Phó Thủ tướng bây giờ) của nước ta là nhà thơ Tố Hữu. Khi nhà thơ làm kinh tế, nên phải chăng số 3 trên đồng tiền kia chứa đựng ẩn ý của một nhà thơ lớn, một nhân cách lớn, bởi:

  • Số 3 biểu thị cho 3 miền Bắc – Trung – Nam thống nhất, thu về một mối.
  • Số 3 biểu thị cho mong ước Độc lập – Tự do – Hạnh phúc của nước Việt Nam mới.
  • Số 30 biểu thị cho “Ba mươi năm dân chủ cộng hòa, kháng chiến đã thành công”.
  • Số 30 biểu thị cho năm ra đời của Đảng Cộng sản Đông Dương
  • Năm 1985 (năm in tiền) đánh dấu mốc tròn 30 năm miền Bắc hoàn toàn giải phóng, công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc đã đi được một chặng đường dài 30 năm (ngày 22 – 5 – 1955 Miền Bắc hoàn toàn giải phóng).


Bộ tiền Việt Nam phát hành năm 1985

Về một khía cạnh nào đó, dù có là sản phẩm của sự học tập nước ngoài và có nhiều bất tiện trong thực tế, tờ tiền 30 đồng vẫn mang ý nghĩa lịch sử riêng biệt của nước ta trong giai đoạn xây dựng và kiến thiết đất nước.

30 đồng – sáng tạo vượt tầm hay trái với quy luật chung?

Trên thế giới, theo quy tắc chung, mệnh giá đồng tiền thường là 1, 2, 5 – những ước của 10. Bởi 3 mệnh giá này sẽ cho ra các phép tính tối ưu nhất, đơn giản trong cộng trừ, nhanh chóng trong thanh toán, dễ dàng trong lưu thông, tiện lợi trong ký gửi, giải ngân và bớt lãng phí trong việc in tiền.


Bộ tiền polyme của Việt Nam hiện nay theo quy tắc 1-2-5

Các mệnh giá khác như 30 đồng, hiển nhiên sẽ bất tiện hơn rất nhiều bởi nó không cho ra con số tròn chục. Muốn đếm hay thanh toán tròn chục, người ta phải khó khăn dùng các đồng 3 + 3 + 3 + 1 hoặc 5 + 3 + 2, thay vì 2×5 hay 1×10 đơn giản hơn.

Thế nhưng, khi quy tắc mệnh giá 1-2-5 đã bắt đầu phổ biến trên thế giới, Việt Nam vẫn phát hành tờ 30 đồng, thậm chí đến 2 lần. Điều này có thể xem là trái với quy luật chung. Những ý nghĩa lịch sử đằng sau tờ tiền cũng không giúp chúng tránh khỏi việc gây ra sự lãng phí không hề nhẹ trong lịch sử tiền tệ.


Tờ tiền 30 đồng gây nhiều bất tiện trong sử dụng

Có lẽ bởi thể, Ngân hàng Nhà nước đã phải thu hồi tờ tiền mệnh giá 30 đồng chỉ sau một thời gian lưu thông ngắn ngủi. Và chẳng một ai chịu trách nhiệm về sự lãng phí, thiếu nghiên cứu để in ra loại tiền 30 đồng, không phù hợp trong lưu thông này.

Việt Nam không phải nước đầu tiên

Việt Nam không phải là nước đầu tiên và duy nhất phát hành tờ tiền mệnh giá 3. Theo nghiên cứu, tiền có mệnh giá 3 hay 30 dường như là “đặc sản” của các nước xã hội chủ nghĩa. Liên Xô cũ, Cuba, Kazachstan, Bulgaria đều đã từng phát hành những đồng tiền “lạ”.


Đồng 3 rúp Nga xuất hiện từ năm 1860

Tiền Cuba với mệnh giá 3 pesos

Đồng 3 Leva của Bulgaria, phát hành năm 1951

Ngoài ra, các đồng tiền có mệnh giá 3 cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia khác trên thế giới.


Đồng xu 3 đô la Mỹ từng được phát hành năm 1854 nhưng ngày nay đã không còn được sử dụng

Đồng tiền “s.e.x.y” nhất thế giới của Cook Islands (đảo quốc ở Thái Bình Dương)

Bây giờ, tiền mệnh giá 30 đồng được các nhà sưu tầm săn đón như một loại tiền xưa độc nhất vô nhị của Việt Nam cần phải có trong bộ sưu tập của mình.

Nguồn: https://quehuong.net/kham-pha/tien-30-dong-viet-nam.html